Kategori: Makaleler

R2 Korelasyon Katsayısı: Sayıların Ardındaki Anlatıyı Keşfetmek Bir kelimenin taşıdığı anlam bazen yalnızca sözlükteki karşılığıyla sınırlı değildir. Bir romanın ilk cümlesi, bir şiirin sessizliği ya da bir karakterin verdiği küçük bir karar, görünenden çok daha büyük çağrışımlar yaratabilir. Edebiyatın gücü de burada ortaya çıkar: Kelimeler yalnızca bilgi taşımaz; insan deneyimini, ilişkileri, çatışmaları ve dönüşümleri anlamlandıran görünmez bağlar kurar. Bir anlatıda karakterler arasındaki ilişkileri nasıl inceliyorsak, bilim dünyasında da değişkenler arasındaki ilişkileri anlamaya çalışan yöntemler vardır. R2 korelasyon katsayısı kavramı, bu bağlamda sayısal dünyanın kendi anlatı biçimlerinden biri olarak düşünülebilir. İstatistiksel bir kavram olan R2 korelasyon katsayısı, iki ya da daha…

Geçmişin izlerini takip etmek, yalnızca eski olayları hatırlamak değil; bugün kendimizi, bedenimizi ve bilincimizi nasıl anladığımızı görmek için de bir penceredir. İnsanlık, yüzyıllar boyunca yaşam enerjisinin, ruh hâlinin ve zihinsel dengenin kaynağını aradı; bugün “dopamin için hangi vitamin?” sorusunu sorarken aslında bu uzun arayışın modern bir halkasını yaşıyoruz. Beslenme Tarihinden Beyin Kimyasına: İnsanlığın Görünmeyen Bağlantıları Keşfi Antik çağlardan modern bilime uzanan sağlık anlayışı İnsanlık tarihi boyunca besinler yalnızca karın doyurmanın aracı olarak görülmedi. Eski toplumlar, belirli yiyeceklerin güç, dayanıklılık ve zihinsel canlılık üzerindeki etkilerini gözlemledi. Antik Yunan hekimleri, özellikle Hipokrat geleneği içinde, beden sağlığını çevre, yaşam biçimi ve beslenmeyle ilişkilendirdi.…

Boksta Ağır Sıklet Ne Denir? Gücün, Bilginin ve Ahlakın Felsefi Ağırlığı Bir ring düşünelim. İki insan karşı karşıya duruyor. Seyirciler yumruğun hızını, gücünü ve sonucu merak ediyor. Fakat asıl soru belki de şudur: Bir insanın gerçek ağırlığı bedensel kilosuyla mı ölçülür, yoksa taşıdığı anlamla mı? Bir boksörün omuzlarında yalnızca fiziksel bir güç mü vardır, yoksa korku, disiplin, umut ve insan olmanın bütün çelişkileri de taşınır mı? Felsefe bize tam burada yaklaşır. Çünkü etik, epistemoloji ve ontoloji yalnızca akademik kavramlar değildir; insanın kendisini, yaptıklarını ve dünyadaki yerini anlamaya çalıştığı temel alanlardır. Boksta ağır sıklet kategorisi İngilizcede “heavyweight” olarak adlandırılır. Bu ifade,…

Merhabalar! Febu ekibi bu yazıda Sosyal değişim ne demek din hakkında merak edilenleri toparladı. Sosyal Değişim Ne Demek Din? Psikolojik Bir Mercekten İnanç, Kimlik ve Toplumsal Dönüşüm İnsan davranışlarının ardındaki görünmeyen süreçleri düşündüğümde beni en çok etkileyen sorulardan biri şudur: Bir insanın düşünceleri, değerleri ve inançları zaman içinde nasıl değişir? Bazen bir kişinin yıllarca savunduğu bir görüşten uzaklaştığını, bazen de çevresindeki büyük değişimlere rağmen inançlarına daha sıkı bağlandığını görürüz. Peki bu dönüşüm yalnızca bireysel bir karar mıdır, yoksa zihinsel süreçlerin, duyguların ve sosyal ilişkilerin karmaşık bir sonucu mudur? “Sosyal değişim ne demek din?” sorusu aslında sadece toplumların dini yapılarındaki dönüşümü…

E Okula Not Girince Bildirim Gider mi? Edebiyat Perspektifinden Dijital Çağın Not Anlatısı Bir kelime bazen yalnızca bir kelime değildir. Bir cümlenin içine yerleştiğinde geçmişi çağırır, bir anıyı canlandırır, bir insanın iç dünyasında yeni kapılar açar. Edebiyatın yüzyıllardır yaptığı şey tam olarak budur: Görünürde basit olan olayların ardındaki görünmez anlam katmanlarını ortaya çıkarmak. Bir not, bir ekran bildirimi ya da dijital bir kayıt da yalnızca teknik bir işlem olarak görülebilir mi? Yoksa insan hayatında daha büyük bir anlatının parçası mıdır? “E Okula not girince bildirim gider mi?” sorusu, ilk bakışta teknolojik bir merak gibi görünür. Ancak edebiyat perspektifinden bakıldığında bu…

Avcılık Pul Parası Nereye Yatırılır? Ekonominin Görünmeyen Dengeleri Üzerinden Bir Analiz Bir insanın hayatındaki pek çok karar, aslında sınırlı kaynaklarla sınırsız ihtiyaçlar arasında yaptığı seçimlerden oluşur. Harcanan her para, vazgeçilen başka bir ihtimali de beraberinde getirir. Bir avcının cebinden çıkan küçük bir ödeme, ilk bakışta yalnızca resmî bir işlem gibi görünebilir. Ancak ekonominin temel sorularından biri tam da burada ortaya çıkar: Bir kaynağın hangi alana yönlendirildiği, toplumun geleceğini nasıl etkiler? Avcılık pul parası nereye yatırılır? sorusu da bu açıdan yalnızca “ödeme nasıl yapılır?” sorusuyla sınırlı değildir. Bu ödeme; kamu gelirleri, doğal kaynak yönetimi, sürdürülebilirlik politikaları, bireysel tercihlerin ekonomik sonuçları ve…

Kürtçe mi Farsça’dan Daha Eskidir? Bir Dil Arayışının Bende Bıraktığı İzler Kayseri’de Eski Bir Defter, Eski Sorular ve Büyük Bir Merak Kayseri’de yaşadığım evin küçük balkonunda oturup eski günlüklerimi karıştırdığım bir akşamdı. Hava biraz serindi, Erciyes’in uzaktan görünen silueti her zamanki gibi içimde garip bir huzur bırakıyordu. 25 yaşındaydım ve yıllardır yazdığım günlüklerin arasında bazen kendimi, bazen de dünyayı anlamaya çalışıyordum. O gün elimde tuttuğum eski defterin bir sayfasında şu cümleyi görmüştüm: “Diller de insanlar gibi yaşar mı? Onların da çocukluğu, gençliği ve yaşlılığı var mıdır?” Bu soruyu yıllar önce yazmıştım ama cevabını hâlâ tam olarak bulamamıştım. Dil konuları beni…

Demans Hastasının Son Evresi Ne Kadar Sürer? Tarihin Hafızasında Bir Hastalığın Değişen Anlamı Geçmişin izlerine baktığımızda, insanlığın yalnızca olayları değil; yaşlanmayı, unutmayı ve hafızanın kaybını nasıl anlamlandırdığını da görürüz. Bugünü yorumlamak için geçmişe dönmek, demans gibi insan hayatının en kırılgan dönemlerinden birini yalnızca tıbbi bir süreç olarak değil, toplumların değişen değerleri, bakım anlayışları ve insan onuruna bakışı üzerinden değerlendirmemize yardımcı olur. Demans hastasının son evresi ne kadar sürer sorusu, günümüzde birçok ailenin karşılaştığı zor ve duygusal bir sorudur. Ancak bu sorunun cevabı yalnızca biyolojiyle açıklanamaz. Tarih boyunca hafıza kaybı, yaşlılık ve zihinsel gerileme farklı şekillerde yorumlanmış; her dönem kendi bilimsel…

Sizi Febu’da “Kuşlar özler mi” konusuyla ilgili özenle hazırlanmış bu içeriğe bekliyoruz. Kuşlar Özler mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Sabahları İstanbul’un kalabalığında yürürken bazen en küçük ayrıntılar bile büyük sorulara kapı aralar. Bir vapur iskelesinde simit kırıntılarını paylaşan martılar, bir apartmanın çatısında eşini bekleyen güvercinler ya da parkta tek başına duran bir serçe… Bu canlıların davranışlarını izlerken akla gelen sorulardan biri şudur: Kuşlar özler mi? Bu soru ilk bakışta yalnızca hayvan davranışlarıyla ilgili gibi görünse de aslında insanın doğayla kurduğu ilişkiyi, sevgi anlayışını, kayıp deneyimini ve hatta toplumsal değerlerimizi anlamak için önemli bir kapı açar.…

Değerli Febu okurları, bu makalemizde “Karbon fiber neyle kesilir” konusunda bilmeniz gereken her şeyi derledik. Karbon Fiber Nedir ve Neden Kesimi Bu Kadar Özel Bir Konu? Gün içinde ofiste bilgisayar başında çalışırken bazen aklıma takılan şeyler oluyor. Mesela geçen gün, bir arkadaşım yeni aldığı bisiklet parçasından bahsederken “karbon fiber” dedi. İlk anda kulağa sadece hafif ve havalı bir malzeme gibi geliyor ama işin içine girince durum pek öyle değil. Karbon fiber, sıradan bir plastik ya da metal değil; inanılmaz dayanıklı, aynı zamanda hafif bir kompozit malzeme. Ve tam da bu yüzden, “Karbon fiber neyle kesilir?” sorusu basit bir teknik detay…